جراحی در درمان اسکولیوز

اسکولیوز کودکان 

گاهی بریس نمی تواند مانع پیشرفت اسکولیوز شود. گاه بریس مناسب نیست و گاه کودک به طور مناسب آن را نپوشیده است؛ اما گاهی علی رغم بریس مناسب و رعایت پوشیدن مناسب بریس، انحنا پیشرفت می کند. پزشک بر اساس شرایط موجود پیشنهاد جراحی می دهد. اهدف جراحی اسکولیوز شامل جلوگیری از پیشرفت انحنا، اصلاح انحنا و ایجاد راستایی طبیعی تر ستون فقرات و نهایتاً فراهم کردن ظاهری بهتر است. از سوی دیگر جراحی از عوارض احتمالی در عملکرد قلب، ریه و درد پشت پیشگیری می کند.

جراحی برای انحناهای بالای چهل درجه به خصوص اگر پیشرونده باشند توصیه می شود. باید به خاطر داشت که جراح، تصمیم گیرنده ی اصلی نوع و زمان جراحی است. برای این تصمیم جراح موارد زیر را در نظر می گیرد:

سن کودک و سال های باقیمانده از رشد وی چقدر است؟انحنا کجاست و شدت آن چقدر است؟چند انحنا وجود دارد؟

معمولاً قبل از جراحی رادیوگرافی‌های تکمیلی MRI  در خواست می شود. اگر اسکولیوز از نوع مادرزادی باشد بررسی‌های قلب و کلیوی از نظر وجود مشکلات مادرزادی ضروری است؛ چرا که همزمان با رشد جنینی و ایجاد اختلال در ستون فقرات در هفته های ۳ تا ۶ حاملگی، دستگاه قلبی و کلیوی نیز تکامل می‌یابند؛ لذا اختلال در ستون فقرات می‌تواند با اختلال قلب و کلیه همراه باشد. سونوگرافی کلیه‌ها و اکوی قلب می‌تواند جراح را نسبت به سلامت کودک و تحمل وی برای جراحی مطمئن نماید.

در جراحی، در اغلب موارد اصلاح انحنا و جوش دادن مهره‌ها (فیوژن) با کمک وسیله گذاری انجام می شود. وسیله‌ها شامل: پیچ، قلاب، نوارهای فلزی و میله‌هاست. جراح، مهره‌ها را در حد امکان به وضیعت طبیعی بر می‌گرداند و با استفاده از استخوان فرد یا استخوان‌های جایگزین دیگر تلاش می‌کند مهره‌ها را به یکدیگر جوش دهد. وسیله های به‌کاربرده شده برای ثبات ستون فقرات باعث می‌شود مهره‌ها در وضیعت اصلاح شده حفظ شوند تا جوش خوردن مهره‌ها که حدود شش تا نُه ماه طول می‌کشد، رخ دهد.

جراحی به چند روش از طریق پشت ستون مهره‌ها (روش خلفی)، از جلوی ستون مهره‌ها (روش قدامی) یا با استفاده از ترکیب هر دو روش انجام می‌شود. در موارد خاص روش‌های کمتر تهاجمی مثل روش‌های درون بین (توراکوسکوپی) برای اصلاح اسکولیوز استفاده می‌شود که بهبودی سریع‌تر و آثار جراحی کمتر بر جای خواهد گذاشت. اما باید دانست این روش‌ها در موارد خاص انجام پذیر است و جراح بر اساس نوع، شدت و محل انحنا و سن بیمار روش جراحی مورد نیاز را برمی‌گزیند.

گاه بر اساس تجربه ی جراحان، اختلاف هایی در روش جراحی وجود دارد. به عنوان مثال می‌توان در موارد خاص با استفاده از وسیله گذاری ویژه از انجام دو عمل جراحی خودداری کرد و فقط یک مرحله جراحی را انجام داد. همانند هر نوع جراحی، جراحی اسکولیوز نیز احتمال خطر دارد. جراح، قبل از اقدام به جراحی به شما توضیح می‌دهد و از شما رضایت می گیرد. تعدادی از عوارض محتمل جراحی شامل موارد زیر است؛ اما باید دانست این عوارض از نظر آماری زیاد نیستند و اگر جراحی ضرورت دارد، عوارض هم باید پذیرفته شوند.

  • احتمال دارد جوش خوردن مهره‌ها کامل صورت نگیرد. این عارضه با وسیله گذاری‌های جدید بسیار نادر است و اگر هم پیش آید مشکلی برای بیمار ایجاد نمی‌کند.
  • احتمال شکستگی وسیله‌ها وجود دارد. این عارضه نیز نادر است و اگر باعث عدم ثبات جراحی شود ممکن است به جراحی مجدد نیاز باشد.
  • احتمال دارد که اصلاح کامل بد شکلی ممکن نباشد. مجموعه ای از عوامل گاه باعث عدم اصلاح کامل می شوند که بیمار باید به حداکثر اصلاحی که امکان پذیر است راضی باشد.
  • احتمال درد در ناحیه عمل وجود دارد. این درد گاه طولانی مدت می‌شود؛ اما این عارضه بسیار نادر است و اکثر بیماران دردی از ناحیه جراحی ندارند.
  • احتمال عفونت محل زخم همانند همه ی جراحی‌ها وجود دارد. در اکثر موارد این عفونت به خوبی با یک جراحی کوچک بهبود می‌یابد. در موارد بسیار نادر عفونت به سختی درمان می‌شود.
  • احتمال آسیب به نخاع و اعصاب وجود دارد. در اسکولیوزهای عادی این آسیب‌ها بسیار نادر هستند؛ اما در موارد خاص اسکولیوز یا همراهی اسکولیوز با مشکلات نخاعی، احتمال آن بیشتر می‌شود. اما همیشه باید این خطر نادر را به خوبی شناخت و از آن مطلع بود.
  • احتمال مشکلات دیگر داخلی و بیهوشی از جمله لخته شدن خون در پاها، ریه یا عوارض دیگر بیهوشی وجود دارد. این عوارض نادر هستند.

دورهی نقاهت بعد از جراحی اسکولیوز

بلافاصله بعد از جراحی، نتیجه اصلاح ستون فقرات را می بینید. ظاهر کودک بسیار بهتر می‌شود. معمولاً ۴۸ ساعت بعد پس از پوشیدن بریس، کودک از تخت خارج می‌شود و به راه می‌افتد. زخم دو هفته بعد کاملاً بهبود می‌یابد. ممکن است تا دو هفته داروی ضد درد نیاز باشد. بین شش تا نُه ماه برای جوش خوردن کامل زمان لازم است و بر اساس نوع جراحی در این مدت ممکن است پوشیدن بریس نیاز باشد. تا زمان وقوع جوش خوردن کودک باید از بلند کردن بار سنگین، خم شدن و چرخش ستون فقرات خودداری کند. با تکمیل جوش خوردن به تدریج و با توصیه ی پزشک، تمرین هایی شروع می‌کند و پس از یک سال می‌تواند به تعدادی از ورزش‌ها بازگردد. مشورت با پزشک معالج در این باره ضروری است.

اسکولیوز بالغین

به ندرت به علت درد مزمن یا ایجاد علائم عصبی، اسکولیوز بالغین نیاز به جراحی پیدا می‌کند. باید بدانید که جراحی در بالغین با عوارض بیشتری همراه است؛ اما اگر جراح تصمیم گرفت شما را جراحی کند بپذیرید و برای درمان مشکل خود اقدام کنید.