علل لغزش مهره یا اسپوندیلولیستزیس

چه عللی باعث بروز اسپوندیلولیستزیس می‌شود؟

طیف وسیعی از علل مختلف باعث اسپوندیلولیستزیس می‌شود. ممکن است  کودکی که با نقص مادرزادی در آناتومی ستون فقرات متولد شده است به اسپوندیلولیستزیس مبتلا شده یا  فرسایش استخوانی ناشی از کهولت سن در یک سالمند منجر به اسپوندیلولیستزیس گردد.

متخصصان ستون فقرات علل بروز اسپوندیلولیستزیس را به شش دسته کلی تقسیم کرده اند:

اسپوندیلولیستزیس دیس پلاستیک: در افراد طبیعی سطح فوقانی استخوان ساکروم تخت و مسطح بوده و مهره پنجم کمری بر روی استخوان ساکروم قرار دارد. اما در بعضی از نوزادان، آناتومی استخوان ساکروم دارای نقص مادرزادی بوده و سطح فوقانی آن گنبدی شکل است. لذا بعد از گذشت مدتی، فشار ناشی از وزن بدن و حرکات فیزیکی باعث لیز خوردن مهره پنجم کمری بر روی استخوان ساکروم می‌شود. این نوعی لغزش مهره که در سنین ۷ تا ۸ سالگی بروز می کند، اسپوندیلولیستزیس دیسپلاستیک نامیده می‌شود.

اسپوندیلولیستزیس ایسکمیک: اسپوندیلولیز نوعی شکستگی های جزیی استخوان بین دو مفصل فاست است که حدفاصل این شکستگی ها با بافت فیبروزی پر می‌ شود. بنابر این قغ خلفی مهره از قسمت قدامی آن فاصله گرفته و در نتیجه مهره به سمت جلو می لغزد.

این عارضه باعث اسپوندیلولیستزیس ایسکمیک می شود. علاوه بر این ممکن است این استخوان ها در حین انجام کارهای روزانه دچار شکستگی های بسیار کوچک شده و خود به خود ترمیم می گردد.

اما این شکستگی ها و جوش خوردن های خود به خودی، به حجم بافت استخوانی افزوده و آن را بزرگ می کند. با بزرگ شدن این استخوان فاصله بین دو مهره افزایش یافته و در نتیجه  اسپوندیلولیستزیس بروز می‌کند.

اسپوندیلولیستزیس ایسکمیک  شایعترین علت لیز خوردگی مهره می باشد و اگر بخواهیم به بررسی دقیق‌تر آن بپردازیم، باید انواع آن را در سه زیر مجموعه توضیح دهیم:

نوع اول: فعالیت شدید و حرکات سنگین باعث القاء فشار به مهره ها و مفاصل ستون فقرات می شود. این فشارها باعث ایجاد شکستگی های میکروسکوپی فراوانی در استخوان بین دو مفصل فاست شده و در اثر یک فشار بیش از حد، سرخوردگی فشاری رخ می دهد.

نوع دوم: در این نوع نیز همچون نوع اول شکستگی های میکروسکوپی ایجاد می شود ولی پارس بین مفصلی سالم می ماند؛ اما در حین تشکیل بافت استخوانی جدید برای پر کردن شکستگی ها، به حجم بافت استخوانی افزوده شده و استخوان قطورتر می‌شود. در نتیجه مفصل بین دو استخوان تحت فشار شدید قرار گرفته و مهره بالایی بر روی مهره پایینی لیز میخورد.

نوع سوم: در اثر فشار شدید و ناگهانی، یک شکستگی حاد در فاست بین مفصلی ایجاد می شود و در نتیجه مهره بالایی بر روی مهره پایینی لیز می‌خورد. البته این نوع لیز خوردگی بسیار نادر است.

اسپوندیلولیستزیس دژنراتیو: افزایش سن باعث ایجاد فرسایش و فرسودگی در تمامی استخوانها و مفاصل بدن می‌شود و ستون فقرات نیز از این عارضه مستثنی نیست.

کهولت سن باعث ناپایداری ستون فقرات و تخریب مفاصل فاست و دیسک های بین مهره ای می شود و در نتیجه باعث بروز اسپوندیلولیستزیس دژنراتیو می‌گردد. این لیز خوردگی در بین مهره های چهارم و پنجم بیش از دیگر مهره ها بروز می کند و در بین زنان ۴ برابر شایع‌تر از مردان است.

اسپوندیلولیستزیس تروماتیک: اگر آسیب ناشی از تصادفات و سقوط باعث ایجاد شکستگی در استخوان های بین دو مفصل فاست یا پدیکول و لامینای مهره ها شود؛ ممکن است با یک اسپوندیلولیستزیس تروماتیک روبرو شوید.

اسپوندیلولیستزیس پاتولوژیک: بیماری های موضعی، قدیمی‌ها و عفونت های استخوانی باعث تخریب لیگمان ها و بافت استخوانی مهره ها می‌شود و این به خودی خود پایداری مهره ها در محل خود را تهدید می کند. علاوه بر این وجود تومور در بافت استخوانی مهره ها نیز باعث اسپوندیلولیستزیس پاتولوژیک خواهد شد.

اسپوندیلولیستزیس به دنبال عمل جراحی: یکی از عوارض نادر عمل های جراحی ستون فقرات در قسمت کمر اسپوندیلولیستزیس می باشد. البته این یک عارضه بلندمدت و نادر است پس بعد از جراحی ستون فقرات هر کمر دردی را به اسپوندیلولیستزیس نسبت ندهید و تشخیص آن را به عهده پزشک معالج خود بگذارید.