اسکولیوز (انحراف ستون فقرات) بر اساس زاویه «کاب» (Cobb Angle) که در رادیوگرافی اندازهگیری میشود، طبقهبندی میگردد.
به طور کلی، در متون پزشکی برای تعریف شدت اسکولیوز از استانداردهای زیر استفاده میشود:
فهرست مطالب
طبقهبندی اسکولیوز بر اساس زاویه کاب:
- اسکولیوز خفیف (Mild): زاویه بین ۱۰ تا ۲۰ درجه.
- در این مرحله معمولاً نیازی به درمان تهاجمی نیست و بیشتر تحت نظر گرفتن (Monitoring) توصیه میشود.
- اسکولیوز متوسط (Moderate): زاویه بین ۲۰ تا ۴۰ (یا ۴۵) درجه.
- در این بازه، ممکن است از درمانهای غیرجراحی مانند استفاده از بریس (ارتز) یا فیزیوتراپی تخصصی استفاده شود.
- اسکولیوز شدید (Severe): زاویه بیش از ۴۰ تا ۵۰ درجه.
- تعریف دقیقتر: اکثر متخصصان ارتوپدی و جراحان ستون فقرات، اسکولیوز با زاویه بیش از ۴۵ تا ۵۰ درجه را به عنوان اسکولیوز شدید در نظر میگیرند.
چرا زاویه ۴۵ تا ۵۰ درجه نقطه عطف محسوب میشود؟
این بازه عددی صرفاً یک قرارداد نیست، بلکه بر اساس فیزیولوژی و احتمال پیشرفت بیماری تعیین شده است:
- خطر پیشرفت: در زوایای بالاتر از ۴۵-۵۰ درجه، احتمال اینکه انحراف حتی پس از اتمام دوره رشد استخوانی نیز پیشرفت کند (حتی در بزرگسالی)، به مراتب بیشتر است.
- مشکلات تنفسی و قلبی: در زوایای بالای ۵۰ درجه، تغییر شکل قفسه سینه میتواند فضای ریهها را محدود کند و در زوایای بسیار بالاتر (معمولاً بالای ۸۰-۹۰ درجه)، عملکرد ریه و قلب به طور جدی تحت تأثیر قرار میگیرد.
- اندیکاسیون جراحی: در بسیاری از پروتکلهای درمانی، پیشنهاد جراحی برای اصلاح ستون فقرات (اسپاینال فیوژن) زمانی مطرح میشود که زاویه به محدوده ۴۵ تا ۵۰ درجه برسد، زیرا روشهای غیرجراحی (مانند بریس) در این سطوح معمولاً کارایی لازم برای جلوگیری از پیشرفت بیماری را ندارند.
نکته مهم:
اگر این سؤال را برای بررسی وضعیت پزشکی خاصی مطرح کردهاید، حتماً باید توجه داشته باشید که «درجه انحراف» تنها فاکتور تصمیمگیری نیست. متخصصان ارتوپدی فاکتورهای زیر را نیز در کنار زاویه کاب در نظر میگیرند:
- سن استخوانی (بیمار هنوز در حال رشد است یا خیر).
- محل دقیق انحراف (قفسه سینه، کمر و…).
- میزان چرخش مهرهها (Rotation).
- تأثیر بر کیفیت زندگی و وضعیت تنفسی بیمار.